Bezpieczeństwo

Petardy i race — dlaczego uraz sylwestrowy bywa poza ochroną

Uraz od petardy to jedna z niewielu sytuacji, w których polisa NNW może nie zadziałać. Pokazuję dokładne brzmienie wyłączenia, rozbieram sytuację dziecka postronnego i podaję, co robić przy odmowie.

Filip Dzierżak
Filip Dzierżak
Licencjonowany agent ubezpieczeniowy, właściciel multiagencji
8 min czytania
Rodzina na osiedlu patrzy na odległe światła na zimowym niebie

W skrócie: uraz od petardy to jedna z niewielu sytuacji, w których polisa NNW może nie zadziałać. OWU wyłącza odpowiedzialność za szkody, do których dochodzi „w wyniku posługiwania się wszelkiego rodzaju materiałami wybuchowymi lub pirotechnicznymi" (§ 4 ust. 4 pkt 9 lit. f). Jeśli dziecko samo odpala petardę i straci palec, wyłączenie trafia w sedno. Jeśli jest osobą postronną, w którą petarda rzucona przez kogoś innego trafiła przypadkiem, literalne brzmienie przepisu tego nie rozstrzyga — nie wskazuje, kto ma się tym materiałem posługiwać. Dlatego: sprawdź ten zapis na własnej polisie, a przy odmowie nie kończ na pierwszym pismie. Skala stawki: jednostronna utrata wzroku to 40% uszczerbku, a powyżej 25% działa progresja, więc w wariancie 4 jest to 60 000 zł.

To nie jest tekst, który ma odstraszyć od sylwestra. To tekst o jednym konkretnym zapisie, który w tej polisie działa inaczej niż wszystkie pozostałe, i o tym, co z niego wynika dla rodzica, który i tak wyjdzie z dziećmi o północy na podwórko.

Co dokładnie wyłącza OWU

Ogólne wyłączenia są w § 4. Ustęp 4 wymienia szkody, za które Compensa nie odpowiada, a w punkcie 9 znajdują się między innymi dwa zapisy, które dotyczą naszego tematu:

d) w wyniku posługiwania się bronią palną, pneumatyczną, wiatrówką lub pistoletem strzelającym […]

f) w wyniku posługiwania się wszelkiego rodzaju materiałami wybuchowymi lub pirotechnicznymi

Petardy, race, fontanny, baterie i rzymskie ognie to wyroby pirotechniczne. Jeśli dziecko bierze taki wyrób do ręki, podpala go i dochodzi do urazu, to jest dokładnie ta sytuacja, którą ubezpieczyciel opisał w wyłączeniu. Nie ma tu pola do dyskusji i nie będę go udawał.

Pozostałe wyłączenia z tego paragrafu zebrałem w osobnym tekście o pełnej liście wyłączeń w NNW — warto je przeczytać raz, na spokojnie, a nie przy zgłoszeniu szkody.

A jeśli dziecko było tylko obok

Tu zaczyna się część, której nie potrafię zamknąć jednym zdaniem, i wolę to powiedzieć wprost, niż wmówić Ci pewność, której w dokumencie nie ma.

Zapis mówi o szkodach, do których dochodzi „w wyniku posługiwania się" materiałem pirotechnicznym. Nie wskazuje osoby. To różnica w stosunku do innych punktów tego samego paragrafu, gdzie ubezpieczyciel pisze bardzo precyzyjnie: „w wyniku umyślnego działania Ubezpieczonego", „Ubezpieczony prowadził pojazd bez wymaganych uprawnień". Tam wiadomo, czyje zachowanie jest oceniane. W literze f nie jest to napisane.

Dwa możliwe czytania, oba mające oparcie w tekście:

Czytanie Argument Skutek dla dziecka postronnego
Wyłączenie dotyczy tego, kto się materiałem posługuje inne punkty § 4 ust. 4 nazywają Ubezpieczonego wprost, więc brak takiego wskazania nie jest przypadkiem; dziecko postronne doznaje urazu „niezależnie od swojej woli", czyli spełnia definicję nieszczęśliwego wypadku ochrona działa
Wyłączenie dotyczy każdej szkody powstałej w wyniku użycia pirotechniki, przez kogokolwiek przepis opisuje przyczynę zdarzenia, a nie zachowanie Ubezpieczonego; § 4 ust. 1 mówi o „typowym, normalnym następstwie okoliczności wskazanych w wyłączeniach" ochrona nie działa

Warto zauważyć, że tam, gdzie ubezpieczyciel chciał rozdzielić czynny i bierny udział, zrobił to wyraźnie: w literze h, przy aktach terroru, wprost zapisano wyjątek dla biernego udziału. W literze f takiego wyjątku nie ma, co ubezpieczyciel może czytać na swoją korzyść.

Wniosek praktyczny: tej kwestii nie da się rozstrzygnąć samym OWU. Jeśli to pytanie dotyczy Twojego dziecka, sprawdź brzmienie wyłączenia na własnej polisie i poproś ubezpieczyciela albo agenta o stanowisko na piśmie — przed sylwestrem, a nie po. Taka jedna wiadomość w grudniu jest warta więcej niż najlepsza argumentacja w styczniu.

Co zrobić, jeśli ubezpieczyciel odmówi

Odmowa nie jest końcem sprawy i to nie jest pocieszenie, tylko procedura.

Zadbaj o opis okoliczności w dokumentacji medycznej. „Uraz dłoni" nic nie mówi. „Uraz dłoni po wybuchu petardy rzuconej przez osobę trzecią, pacjent nie posługiwał się materiałem pirotechnicznym" to zdanie, które przy tym konkretnym wyłączeniu decyduje o wszystkim.

Wezwij policję na miejscu. Notatka policyjna jest tu dowodem mocniejszym niż relacja rodzica złożona trzy tygodnie później.

Zapisz dane świadków. Przy sporze o to, kto odpalił, bywają jedynym źródłem.

Zgłoś szkodę w ciągu 14 dni od wypadku. Przy tym warto wiedzieć, że spóźnienie nie powoduje automatycznej utraty świadczenia. Zgodnie z art. 818 § 3 Kodeksu cywilnego ubezpieczyciel może jedynie odpowiednio zmniejszyć świadczenie, i tylko gdy naruszenie obowiązku było skutkiem winy umyślnej albo rażącego niedbalstwa oraz przyczyniło się do zwiększenia szkody lub uniemożliwiło ustalenie okoliczności zdarzenia. Samo roszczenie przedawnia się po trzech latach (art. 819 § 1 KC), a jego zgłoszenie przerywa bieg przedawnienia.

Złóż reklamację. Zgodnie z ustawą z 5 sierpnia 2015 r. o rozpatrywaniu reklamacji odpowiedź ma przyjść w 30 dni, a w sprawach szczególnie skomplikowanych do 60. I najważniejsze: brak odpowiedzi w terminie oznacza, że reklamację uznaje się za rozpatrzoną zgodnie z wolą klienta.

Kto płaci, jeśli petardę odpalił inny dzieciak

To pytanie wraca co roku i odpowiedź zależy od wieku sprawcy.

Jeśli sprawca nie ukończył 13 lat, to zgodnie z art. 426 Kodeksu cywilnego nie ponosi odpowiedzialności za wyrządzoną szkodę. Odpowiada osoba zobowiązana do nadzoru — art. 427 KC, z domniemaniem winy, więc to opiekun musi wykazać, że nadzór sprawował należycie.

Jeśli sprawca ma 13 lat lub więcej, odpowiada sam, na zasadach ogólnych. Wtedy w grę wchodzi jego ubezpieczenie OC w życiu prywatnym, jeśli jakieś ma. Pamiętaj tylko, że OC jest akcesoryjne: zgodnie z art. 822 § 1 KC ubezpieczyciel zapłaci wyłącznie wtedy, gdy odpowiedzialność rzeczywiście obciąża sprawcę.

W naszej polisie OC nie wchodzi w cenę żadnego z czterech wariantów — można je dokupić za 20 zł rocznie, z sumą do 35 000 zł, i działa dopiero od 13. roku życia, z franszyzą 200 zł przy szkodach w mieniu. To warto wiedzieć także z drugiej strony: jeśli to Twoje dziecko odpali petardę i zrani kolegę, rozmowa o pieniądzach pójdzie tą właśnie ścieżką.

Oparzenia i amputacje — ile to jest w tabeli

Dla pełnego obrazu: tak wygląda wycena skutków, które przy pirotechnice są realne. Dział III tabeli obejmuje oparzenia, dział VI utraty i amputacje. Przypomnienie: 1% uszczerbku to 150 / 250 / 400 / 750 zł według wariantu.

Uraz (pozycja tabeli) Uszczerbek W1 W4
Oparzenie II stopnia 1–2% powierzchni ciała (poz. 57) 1% 150 zł 750 zł
Oparzenie II stopnia 3–14% powierzchni ciała (poz. 58) 5% 750 zł 3 750 zł
Oparzenie III stopnia 1–2% powierzchni ciała (poz. 61) 2% 300 zł 1 500 zł
Oparzenie III stopnia 3–10% powierzchni ciała (poz. 62) 6% 900 zł 4 500 zł
Oparzenie dróg oddechowych leczone w szpitalu (poz. 65) 25% 3 750 zł 18 750 zł
Utrata opuszki kciuka lub palca (poz. 96, za każdy) 1% 150 zł 750 zł
Całkowita utrata palca II, ręka dominująca (poz. 90) 12% 1 800 zł 9 000 zł
Całkowita utrata kciuka, ręka dominująca (poz. 88) 15% 2 250 zł 11 250 zł

Powyżej 25% uszczerbku zmienia się sama arytmetyka: świadczenie liczy się jako 2% sumy za każdy 1% uszczerbku, a powyżej 50% dochodzi dodatkowo 5% świadczenia. Dlatego poważne następstwa nie rosną liniowo.

Następstwo Uszczerbek W1 W4
Jednostronna utrata wzroku (poz. 105) 40% 12 000 zł 60 000 zł
Jednostronna utrata wzroku z wyłuszczeniem gałki ocznej (poz. 107) 50% 15 000 zł 75 000 zł
Obustronna utrata wzroku (poz. 106) 100% 31 500 zł 157 500 zł

Mechanizm progresji rozpisałem na liczbach w tekście o podwójnej wypłacie powyżej 25% uszczerbku. Do świadczenia za uszczerbek dochodzą jeszcze koszty leczenia (2 500 / 3 000 / 3 000 / 5 000 zł), rehabilitacji (1 000 / 2 000 / 4 000 / 8 000 zł) oraz zwrot kosztów operacji plastycznych zmniejszających oszpecenie, do 10 000 zł, poniesionych w Polsce w ciągu 24 miesięcy od wypadku. Ta ostatnia pozycja przy oparzeniach twarzy i dłoni bywa najważniejsza z całej listy.

Rozmowa, którą warto odbyć przed 31 grudnia

Zakaz sam z siebie nie działa, a zwłaszcza nie działa na trzynastolatka, który już ma petardy od starszego kolegi. Skuteczniejsze bywa powiedzenie wprost tego, co jest w tym tekście.

  • Powiedz dziecku o wyłączeniu w polisie. Nie jako o straszaku, tylko jako o fakcie: to jedyne zdarzenie w roku, przy którym rodzina może zostać z rachunkiem sama.
  • Ustal, że nie podchodzicie do niewypałów. Petarda, która nie wybuchła, jest najczęstszym źródłem urazów dłoni i oczu, bo kusi do sprawdzenia.
  • Ustalcie dystans i rolę. Oglądamy, nie odpalamy. Dorosły trzyma zapalniczkę.
  • Sprawdź uchwały swojej gminy. W wielu miejscach obowiązują lokalne ograniczenia używania pirotechniki — warto to sprawdzić u siebie, bo zasady różnią się między gminami.
  • Zabezpiecz psa i uszy. Huk w bliskiej odległości to ryzyko dla słuchu, a tabela wycenia dopiero całkowitą i nieodwracalną utratę słuchu, nie przemijający szum w uszach.

Okiem eksperta

W mojej praktyce styczeń przynosi co roku ten sam rodzaj telefonu i zawsze z tym samym zdziwieniem w głosie: „jak to, przecież mamy wykupione NNW". Mam wtedy do wykonania najtrudniejszą część tej pracy, czyli pokazanie zapisu, który był w umowie od pierwszego dnia, a nikt go nie przeczytał, bo wyłączenia czyta się dopiero przy szkodzie.

Dlatego mówię rodzicom jedno zdanie przed sylwestrem: przy pirotechnice nie zakładaj, że polisa Cię osłoni. Potraktuj ten wieczór tak, jakby ubezpieczenia nie było, bo przy dziecku trzymającym petardę w ręku realnie go nie ma.

A jeśli podchodzisz do tego szerzej i myślisz o tym, żeby ryzyka całej rodziny — nie tylko dziecka i nie tylko wypadkowe — ułożyć w jedno miejsce zamiast łatać je pojedynczymi polisami, punktem wyjścia bywa przejrzenie gotowych pakietów ubezpieczeniowych dla rodziny. To rozmowa na styczeń, kiedy opadnie kurz po świętach.

Przeczytaj również

Najczęstsze pytania

Czy NNW wypłaci świadczenie, jeśli dziecko zraniło się petardą?
Jeśli dziecko samo posługiwało się petardą, wchodzi wyłączenie z § 4 ust. 4 pkt 9 lit. f OWU, które dotyczy szkód powstałych w wyniku posługiwania się wszelkiego rodzaju materiałami wybuchowymi lub pirotechnicznymi. W takiej sytuacji odmowa jest zgodna z treścią umowy. Jeśli dziecko było osobą postronną, literalne brzmienie przepisu nie rozstrzyga sprawy, bo nie wskazuje, kto ma się tym materiałem posługiwać. Warto sprawdzić zapis na własnej polisie i zapytać ubezpieczyciela przed sylwestrem.
Ile wypłaca polisa za utratę wzroku po wypadku z petardą?
Jednostronna utrata wzroku to pozycja 105 tabeli uszczerbkowej, czyli 40% uszczerbku. Powyżej 25% działa progresja: świadczenie wynosi 2% sumy ubezpieczenia za każdy 1% uszczerbku, więc wypłata to 12 000 zł w wariancie 1 i 60 000 zł w wariancie 4. Obustronna utrata wzroku to 100% uszczerbku, a z progresją i dodatkiem 5% za uszczerbek powyżej 50% daje to 31 500 zł w wariancie 1 i 157 500 zł w wariancie 4.
Co zrobić, gdy ubezpieczyciel odmówi wypłaty po urazie od petardy?
Zadbaj o to, by dokumentacja medyczna i notatka policji opisywały okoliczności, w szczególności fakt, że dziecko nie posługiwało się materiałem pirotechnicznym. Następnie złóż reklamację: zgodnie z ustawą z 5 sierpnia 2015 r. ubezpieczyciel ma 30 dni na odpowiedź, a w sprawach szczególnie skomplikowanych 60 dni. Brak odpowiedzi w terminie oznacza, że reklamację uznaje się za rozpatrzoną zgodnie z wolą klienta. Roszczenie przedawnia się po trzech latach, a jego zgłoszenie przerywa bieg przedawnienia.
Kto odpowiada, jeśli petardę odpalił inny nastolatek i zranił moje dziecko?
Jeśli sprawca nie ukończył 13 lat, nie ponosi odpowiedzialności za szkodę — tak stanowi art. 426 Kodeksu cywilnego. Odpowiada wtedy osoba zobowiązana do nadzoru, na podstawie art. 427 KC, który działa z domniemaniem winy. Jeśli sprawca ma 13 lat lub więcej, odpowiada sam i w grę wchodzi jego OC w życiu prywatnym. OC jest jednak akcesoryjne: zgodnie z art. 822 § 1 KC ubezpieczyciel zapłaci tylko wtedy, gdy odpowiedzialność rzeczywiście obciąża sprawcę.

Zadbaj o spokój — sprawdź ofertę NNW dziecka

Ochrona przez cały rok szkolny, 24/7 — również poza szkołą. Zakup online w 5 minut.